Door het thuiswerken vervagen de grenzen tussen werktijd en privé-tijd. Het leven kan voelen als een grote blur van taken die door elkaar lopen. Ondanks dat we door alle maatregelen rondom Covid al een jaar thuis werken, hebben sommige mensen nog steeds fysieke of mentale klachten. Wat kunnen we hiervan leren en welke rol kan een werkgever hierin spelen?

Het afgelopen jaar heb ik het thuiswerken van een afstandje kunnen bekijken bij vrienden en familie en merkte daarbij wisselende reacties op de situatie. Sommige mensen genieten van het thuiswerken, anderen hebben er veel moeite mee en alles er tussenin.

Balans tussen werk en prive

Tijd voor een onderzoekje

Onlangs ben ik aan de slag gegaan in een administratieve functie en werk daarbij ook deels thuis. Ineens ervaar ik uit eerste hand wat het betekent om je werk op een andere manier te moeten uitvoeren. Omdat ik altijd erg geïnteresseerd ben in alles wat te maken heeft met gezondheid, werd ik nieuwsgierig. Tijd voor een onderzoekje onder de thuiswerkers in mijn omgeving.

Elena wijnberg is komen werken bij Foursites

Hoe staat het na een jaar met alle thuiswerkers? Hebben ze ondertussen een nieuwe balans kunnen vinden?

Wat zien we gebeuren?

Gelukkig zijn er genoeg mensen die aangeven geen nadelige effecten te hebben gemerkt door het thuiswerken, maar er kwam toch ook naar voren dat er fysieke klachten zijn ontstaan door bijvoorbeeld een verkeerde werkhouding. Daarnaast werd meer dan eens aangegeven dat het stressniveau hoger ligt, sommigen hadden moeite met concentreren en weer anderen ervaarden zelfs somberheid en moeite met ontspannen en slapen.

Reistijd doet wonderen!

Veel mensen hebben baat bij die overgang van de deur achter je dicht trekken en de reis naar huis maken, een duidelijke overgang om het werk af te sluiten en het begin van je vrije tijd in te luiden. Dit is zelfs fysiek te verklaren met de werking van je autonome zenuwstelsel. Dat bestaat namelijk uit een gedeelte wat verantwoordelijk is voor actie (het sympathische gedeelte) en een deel wat verantwoordelijk is voor rust en herstel (het parasympathische gedeelte). Als het goed is schakel je normaal onbewust gedurende de dag vanzelf tussen deze twee systemen, soms geef je gas en ben je even fysiek of mentaal volop aan het werk, op andere momenten trap je even op de rem en pak je even een momentje voor koffie of een praatje met een collega.

Ook het einde van je werkdag, wanneer je normaliter de deur achter je dichttrekt en naar huis gaat, is het seintje dat je even mag overschakelen naar de ruststand. Echter kan door het thuiswerken deze duidelijke overgang ontbreken, waardoor je ‘aan’ blijft staan. Zeker als de werkdruk hoog is en het stressniveau stijgt, kan het lichaam blijven hangen in het sympathische gedeelte, waardoor er te veel adrenaline en cortisol aangemaakt wordt. Dit kan leiden tot een hoge hartslag, oppervlakkige ademhaling, vermoeidheid, klachten rondom de spijsvertering en te hoge spierspanning.

De balans tussen werk en prive

Wat zouden we kunnen doen?

Als je merkt dat door het thuiswerken jouw stressniveau hoger is geworden en moeite hebt met ontspannen, kan het waardevol zijn om de balans in jouw zenuwstelsel te herstellen door een soort ‘reset’. Je gaat je lichaam weer heel duidelijk leren wanneer het gaspedaal ingetrapt mag worden en wanneer de rem erop mag. Ontspanningsoefeningen kunnen hierbij helpen en daarin speelt ademhaling een belangrijke rol. De ademhaling is voor het lichaam namelijk de basis voor een goede werking van de stofwisseling, het immuunsysteem en het autonome zenuwstelsel. Zonder voldoende zuurstof kan het lichaam niet goed functioneren. Een verbetering van het adempatroon en het verlagen van de ademfrequentie kan vaak al een groot deel van het gespannen of gejaagde gevoel wegnemen. Bovendien neem je door het doen van de oefening even een duidelijke break van de drukte van je dag.

Twee manieren om zelf aan de slag te gaan

De vraag is natuurlijk hoe je dit op een praktische manier inpast in het dagelijks leven. Want de natuur opzoeken, mediteren of yoga beoefenen klinkt heel leuk, maar als het niet je kopje thee is, wat dan? In het boeddhistische dorp Plum Village, in Frankrijk (opgericht door de boeddhistische monnik en mindfulness leraar Thich Nhat Hanh) wordt er elke dag een bel geluid, om de monniken en leerlingen een reminder te geven om even een moment stil te staan in het moment.

boeddhistische dorp Plum Village
Plum Village

1.) Zo’n reminder kun je voor jezelf natuurlijk ook instellen, bijvoorbeeld op je telefoon. Op een vast moment op de dag klinkt er een signaal dat je even terugroept in het huidige moment. Je neemt dan twee minuten (of meer als je dat wil) de tijd om even alles te laten liggen en de aandacht naar binnen te keren. Voel bewust hoe je zit, hoe je lijf aanvoelt en hoe het gaat met je ademhaling.

Hoe doe je dat?

Zit je ademhaling hoog of is deze snel? Adem dan een paar keer heel bewust in je buik en probeer je uitademing langer te maken dan je inademing. Het is niet erg als je merkt dat je gedachten nog onrustig zijn, verlang niet van jezelf dat je instant ‘zen’ bent, want ook die druk vanuit jezelf kan weer spanning met zich meebrengen. Probeer een stapje terug te doen en hetgeen wat je opmerkt aan jezelf niet te veroordelen. Merk je spanning op in je schouders en nek, neem dan ook even de tijd om wat rondjes te draaien met je hoofd en je schouders een paar keer naar achteren te rollen.
Deze oefening kun je bijvoorbeeld doen voordat je middagpauze begint, maar ook als je werkdag eindigt. Zo creëer je twee rustmomenten in je dag om even je hoofd leeg te maken en in te checken bij jezelf en te voelen hoe het met je gaat.

2.) Naast deze oefening kan het helpen om een vast ritueel in te stellen om je werkdag af te sluiten.

Hoe doe je dat?

Ruim al je werkspullen op, zet je favoriete nummer van dat moment op en richt al je aandacht even alleen op het luisteren van dat nummer en zing bijvoorbeeld lekker even mee (of doe een dansje, leef je uit), bel even een vriend of vriendin om kort te kletsen of ga een blokje om met de hond. Zorg dat je iets doet waar je plezier in hebt en waar een fysiek aspect bij komt kijken, zodat de overgang groot genoeg is om je lichaam dat seintje te geven dat het in de rustmodus mag overgaan.

Wat is de rol van de werkgever?

Nu is de vraag: moet de werkgever ook een rol spelen in het behouden van een gezonde balans tussen werk en privé? Uit een korte rondvraag in mijn omgeving bleek dat de meesten dit toch zagen als hun eigen verantwoordelijkheid. Slechts enkelen gaven aan het wel prettig te vinden als de werkgever hierin meer ondersteuning zou bieden. Toch kan het in het kader van duurzame inzetbaarheid interessant zijn om als werkgever te kijken waar er ondersteund kan worden. Immers zijn gezonde en gelukkige werknemers ook productievere werknemers.
Er bestaan al veel manieren om als werkgever je werknemers te helpen bij het bereiken van een gezonder leven. Sommige van deze dingen zijn zelfs fiscaal aftrekbaar.

  • Het aanbieden van sportschoolabonnementen
  • Het geven van bedrijfsyoga (ook leuk als teamuitje)
  • Een cursus mindfulness
  • Scholing voor time-management
  • Investeren in een persoonlijk vitaliteitsplan. Hierin wordt inzicht gegeven in de gezondheid van werknemers en vastgelegd aan welke doelen ze zouden willen gaan werken

Al deze vormen van werken aan gezondheid worden steeds populairder, omdat het helpt om beter grenzen te kunnen stellen,  de communicatie te verbeteren, de creativiteit te stimuleren en het stressniveau te verlagen.

Werk en gezondheid

Wat nu?

Persoonlijk denk ik dat het heel waardevol kan zijn om, juist in deze tijd waarin gezondheid een hot topic is, te kijken naar preventieve gezondheidszorg. Ik denk dat we afgelopen jaar wel ervaren hebben dat het voorkomen van ziekte niet gebeurt door thuis te zitten, te werken en boodschappen te doen. Veel belangrijker is het dat we oog houden voor voldoende beweging, gezonde voeding, sociale contacten en op tijd ontspannen. Door samen met je collega’s doelen te stellen draagt het ook nog eens bij aan het gevoel van verbondenheid onderling. Om het maar even te stellen in de sfeer van afgelopen jaar: we doen het samen.

#sharing is caring